İçeriğe geç
TalosBilişim
Güvenlik24 Mart 2026· 4 dk okuma

KVKK'yı düşünerek observability kurmanın mühendislik tarafı

Log, trace ve metric içine kişisel veri nasıl sızar, Collector'da nasıl ayıklanır, saklama ve erişim nasıl sınırlanır. Hukuki değerlendirme bu yazının konusu dışında.

T

Talos Mühendislik

Güvenlik Ekibi

Bir hata ayıklama seansında log.info("request: {}", request) yazan geliştirici, o an farkında olmadan müşterinin adını, e-postasını ve belki kimlik numarasını log deposuna göndermiş olur. Satır üretime çıkar, log bir yerde aylarca durur, o depoya da operasyon ekibinin tamamı erişir. Observability sistemlerinde kişisel veri sorunu çoğunlukla böyle başlar: kimse toplamaya karar vermemiştir, veri kendiliğinden birikmiştir.

Baştan söyleyeyim, ben mühendisim. Hangi verinin kişisel veri sayılacağı, hangi koşulda nereye aktarılabileceği, hangi sürede silinmesi gerektiği kurumunuzun veri sorumlusunun ve hukuk danışmanının vereceği kararlardır. Bu yazı o kararlar verildikten sonra işin teknik tarafını nasıl kuracağınızla ilgili.

Kişisel verinin telemetriye girdiği yerler

Log'lar en bilinen kaynak, ama tek kaynak sayılmaz. Web sunucusunun access log'unda istemci IP'si ve çoğu zaman sorgu parametreleriyle birlikte tam URL bulunur; parola sıfırlama bağlantısındaki token ya da arama kutusuna yazılmış bir isim oraya böyle düşer. Uygulama log'larında serbest metin içine gömülmüş kullanıcı bilgisi olur ve en zor ayıklanan da budur, çünkü belirli bir alan adı yoktur.

Trace'ler daha sinsi. Auto-instrumentation HTTP span'lerine URL'yi, veritabanı span'lerine sorgu metnini yazar. Kütüphane ve ayarına göre sorgudaki değerler temizlenmiş ya da olduğu gibi gelebilir; kendi kurulumunuzda bir span açıp bakmadan emin olamazsınız. Metric tarafında sorun genellikle label'lardadır: birisi kullanıcı kimliğini label yapmışsa hem kişisel veriyi zaman serisi veritabanına taşımış hem de cardinality'yi patlatmıştır. İkincisi sayesinde en azından çabuk fark edilir.

İlk iş bu yüzden bir envanter çıkarmaktır. Hangi servis hangi alanı üretiyor, hangi alan hangi depoya gidiyor, o depoya kim erişiyor? Bu tablo olmadan yazılan maskeleme kuralları tahminden öteye geçmez.

Collector'da ayıklama

Veriyi temizlemenin en sağlam yolu onu hiç üretmemektir: log satırına nesnenin tamamı yerine yalnız gereken alanlarını yazmak. Gelgelelim yüzlerce servisi aynı disipline getirmek uzun sürer, bu arada üçüncü parti kütüphanelerin ne yazdığını da siz belirlemezsiniz. OpenTelemetry Collector burada ikinci savunma hattı olur, çünkü bütün telemetri depoya varmadan önce oradan geçer.

Aşağıdaki örnek contrib dağıtımındaki iki processor'ı kullanıyor. Attribute adları kendi şemanıza göre değişecektir; receiver, exporter ve diğer processor tanımlarını kısalık için çıkardım:

processors:
  attributes/pii:
    actions:
      - key: user.national_id
        action: delete
      - key: user.email
        action: hash

  transform/pii:
    error_mode: ignore
    log_statements:
      - context: log
        statements:
          - replace_pattern(body, "\\b\\d{12}(\\d{4})\\b", "************$$1") where IsString(body)

service:
  pipelines:
    logs:
      receivers: [otlp]
      processors: [memory_limiter, attributes/pii, transform/pii, batch]
      exporters: [otlphttp]

attributes processor'ı adı bilinen alanlar için yeterlidir: delete alanı atar, hash değeri özetiyle değiştirir. transform processor'ı OTTL ifadeleriyle log gövdesindeki serbest metne de dokunabilir; örnekteki ifade on altı haneli bir sayının son dört hanesini bırakıp gerisini yıldızlar. $$1 yazımı bilerek öyle, tek $ Collector'ın ortam değişkeni genişletmesine takılır.

Bu yapılandırmanın sınırlarını bilmek gerekiyor. attributes processor'ı kayıt düzeyindeki attribute'lara bakar, resource attribute'ları için resource processor'ı ayrıca tanımlanır. Hash tuzsuzdur; e-posta gibi tahmin edilebilir bir değerin özeti, elinde aday listesi olan biri için geri çözülebilir. Bu yüzden hash'lenmiş alanı anonim saymak yanlış olur, yalnızca aynı kullanıcının kayıtlarını ham değeri görmeden ilişkilendirmeye yarar. Regex ile kart numarası aramak da kaba bir yöntemdir; on altı haneli bir sipariş numarasını maskeler, boşlukla ayrılmış bir kart numarasını kaçırır. Kuralları gerçek log örnekleriyle sınamadan üretime almayın.

Bence asıl hedef kara liste yerine beyaz listeye geçmektir: izin verilen attribute adlarını sayıp gerisini düşürmek. Contrib dağıtımındaki redaction processor'ı bu mantıkla çalışır. Bedeli, yeni bir alan eklemek isteyen her ekibin pipeline yapılandırmasına da dokunmak zorunda kalmasıdır.

Saklama, erişim ve verinin durduğu yer

Maskeleme ne kadar iyi olursa olsun bir miktar kişisel veri depoya ulaşacaktır, o yüzden deponun kendisi de tasarımın parçası olmalı.

Saklama süresini sinyal ve veri sınıfı bazında ayrı ayrı belirleyin. Hata ayıklama log'ları ile denetim kayıtlarının aynı süre tutulması için teknik bir sebep yoktur; süreleri hukuk tarafı söyler, siz de depolama katmanında otomatik silmeyle uygularsınız.

Silme talepleri zor konudur. Log ve trace depoları eklemeye göre tasarlanmıştır, tek bir kişiye ait kayıtları milyarlarca satırın içinden ayıklayıp silmek çoğunda ya çok pahalıdır ya da pratik olarak yapılamaz. Bununla baş etmenin gerçekçi yolu, kimlik bilgisini girişte takma bir kimlikle değiştirmek ve eşleme tablosunu ayrı, silinebilir bir yerde tutmaktır. Eşleme silindiğinde log'daki kayıt kişiye bağlanamaz hâle gelir. Bunun hukuken yeterli sayılıp sayılmayacağını yine danışmanınız söyler.

Erişimde alışılmış hata, log arayüzünü herkese açık bırakmaktır. Ekip ya da namespace bazında yetki, ham veriye erişimi olan dar bir grup ve kimin hangi sorguyu çalıştırdığını tutan ayrı bir denetim kaydı işin asgarisidir.

Verinin fiziksel konumu ayrı bir karardır ve hukuki tarafı ağır basar. Kurumunuz telemetri verisinin ülke içinde ya da kendi veri merkezinde kalmasına karar verdiyse mühendislik karşılığı açıktır: Collector'ın exporter'ları yalnız iç adreslere bakar, dışarı çıkış network policy ile kapatılır, yedekler ve arşiv de aynı sınırın içinde tutulur. Canlı veri içeride dururken arşivin başka bir bölgedeki nesne deposuna gitmesi kolay gözden kaçar. Bulut tabanlı bir servis kullanılacaksa hukuk ekibine net bir veri akış şeması verin; değerlendirmeyi onlar yapar.

Collector'ı mimarinin neresine koyacağınızı ve backend bağımsızlığını OpenTelemetry yazısında ele almıştım. Maskeleme kurallarını oradaki pipeline'a eklediğinizde, kuralların gerçekten çalıştığını gösteren bir test de ekleyin: içinde sahte kimlik numarası ve e-posta olan bir log kaydını pipeline'dan geçirip çıktıda aramak, kuralı bozan bir yapılandırma değişikliğini depoya veri düşmeden yakalar.

#KVKK#SIEM#TalosAPM#Bankacılık#Compliance