Skip to content
TalosBilişim
ERPDecember 2, 2025· 4 min read

The cost of building an ERP for eleven sectors on one core

Where the line sits between the shared core and sector modules in TalosERP, where customisation should stop, and what this design costs.

T

Talos Mühendislik

ERP Ekibi

English translation of this article is in progress — content shown below is in Turkish.

Bir ERP'yi ikinci sektöre uyarlarken ilk gelen istek genellikle masumdur: stok kartına bir alan daha. Tekstilci metre ister, kuyumcu gram ve ayar, gıdacı son kullanma tarihi. Her birini ortak karta eklerseniz birkaç yıl sonra elinizde kimsenin tamamını anlamadığı, yarısı çoğu kullanıcıya boş görünen bir ekran olur. Eklemezseniz her sektör için ayrı bir ürün yazarsınız ve aynı KDV hatasını on bir yerde düzeltirsiniz.

TalosERP üretim, perakende, hizmet, inşaat, sağlık, eğitim, gıda, otomotiv, tekstil, kuyumculuk ve toptan ticaret için ayrı modüller taşıyor. Bu yazı o ikilemde seçilen yolu ve bu yolun karşılığında ödenen bedeli anlatıyor.

Çekirdekte kalanlar

Çekirdekte her sektörde aynı anlama gelen şeyler durur: finans (hesap planı, KDV, döviz, e-Defter), stok (çoklu depo, parti ve seri takibi), CRM, İK ve e-belge. Bence buradaki doğru ölçüt şudur: bir kavramın tanımı sektöre göre değişiyorsa çekirdeğe girmemeli. Fatura her sektörde faturadır, hasta dosyası yalnızca sağlıkta vardır.

Bunun pratik getirisi bakım tarafındadır. Mevzuat kaynaklı bir değişiklik ya da bir güvenlik yaması bir kez yazılır ve bütün sektörlere aynı sürümle gider. e-belge buna iyi bir örnek, çünkü kuralları sizin dışınızda belirlenir ve sık değişir (entegrasyonun ayrıntıları ayrı bir yazıda).

Sektör modülü ise çekirdeğe ortak bir arayüz üzerinden bağlanır ve dört şey getirir: kendi veri tipleri, kendi formları, kendi raporları ve kendi iş akışları. Kuyumculuk modülü yüklendiğinde gram has, atölye ve has kasası açılır. Üretimde reçete ve MRP gelir, sağlıkta hasta dosyası.

Stok birimi kararı

Sınırın nereden geçtiğini en iyi stok birimi gösteriyor. Tek sektörlü bir üründe birim sabit bir listedir ve çoğu kalem için adet yeter. Sektör sayısı arttıkça aynı kalemin birden fazla birimle izlenmesi gerekir. Aşağıdakiler birkaç tipik örnek.

SektörAsıl birimYanında izlenen
Kuyumculukgramadet, has
Tekstilmetretop
Gıdakilogramkoli, adet
Üretimparçaset, kit

TalosERP'de sabit birim listesi yerine ürün başına birden fazla birim ve aralarındaki dönüşüm kuralını tanımlayan bir eşleme yapısı kullanılıyor. Birden fazla birim ihtiyacı tek bir sektöre özgü olmadığı için bu yapının çekirdekte durması mantıklı. Dönüşümün nasıl hesaplanacağı ise sektöre göre değişir. Bir top kumaşın kaç metre olduğu sabit bir katsayıyla söylenebilir, bir bileziğin has karşılığı ise gramajı ve milyemine bağlıdır ve katsayıyla ifade edilemez.

Bu kararın görünmeyen maliyeti raporlardadır. Stok miktarı tek bir sayı olmaktan çıktığı için "depoda ne kadar var" sorusuna her rapor hangi birimle cevap verdiğini söylemek zorunda. Bu, çekirdekteki bütün stok raporlarına dokunan bir değişikliktir.

Özelleştirmenin yeri

Bir kuruma özgü ihtiyaç geldiğinde üç yer var: çekirdek, sektör modülü, kuruma özel modül. Bence en çok hata burada yapılır, çünkü en hızlı yol hemen her zaman çekirdeğe bir koşul eklemektir. "Kiracı şuysa şöyle davran" satırı o gün işi çözer, bir yıl sonra kimse onu silmeye cesaret edemez.

Benim savunduğum kural basit. İstek aynı sektördeki başka bir işletmenin de makul biçimde isteyebileceği bir şeyse sektör modülüne girer. Yalnızca o kurumun iş yapış biçiminden kaynaklanıyorsa kuruma özel modülde kalır. Çekirdeğe ancak bütün sektörlerde aynı anlama geliyorsa dokunulur. Kuruma özel modüller için TalosERP SDK'sı kendi veri tiplerini ve formlarını tanımlamaya, API ile arayüz hook'larına bağlanmaya ve e-belge biçimini genişletmeye izin veriyor.

Kuralın uygulanması kâğıtta göründüğü kadar temiz olmuyor. İlk kez gelen bir isteğin sektöre mi yoksa kuruma mı ait olduğunu çoğu zaman bilemezsiniz. Yanlış tahmin iki yönde de pahalıdır: erken genelleştirirseniz modüle kimsenin kullanmadığı bir seçenek girer, geç genelleştirirseniz aynı şeyi üç kurumda üç ayrı biçimde yazmış olursunuz. Ben olsam şüphede kaldığımda kuruma özel tarafta başlatır, ikinci benzer istek geldiğinde modüle taşırdım. Taşıma işi sevimsizdir ama yanlış soyutlamayı geri almaktan ucuzdur.

Bu tasarımın faturası

Ortak çekirdeğin en büyük bedeli, çekirdekteki her değişikliğin on bir modülü birden etkilemesidir. Stok hareketine eklenen zorunlu bir alan, hiç ilgisi olmayan bir sektör modülünün formunu bozabilir. Bu yüzden çekirdekteki bir değişikliğin bütün modüllerin testleriyle birlikte sınanması gerekir, bu da çekirdeği yavaş hareket eden bir parça haline getirir. Tek sektöre yazılmış bir ürünün hızla yapabildiği bir veri modeli değişikliği, böyle bir yapıda daha uzun sürer.

İkinci bedel derinliktir. Bir sektörde yıllarını geçirmiş, yalnızca o işi yapan bir yazılım, o sektörün köşe durumlarını genel bir çekirdeğin üzerine kurulmuş modülden daha iyi biliyor olabilir. Ortak çekirdek finans ve e-belge tarafında tutarlılık sağlar ama sektör bilgisini kendiliğinden üretmez. Her modül o işi bilen biriyle birlikte tasarlanmak zorunda ve on bir sektörün hepsinde aynı olgunluğu beklemek gerçekçi olmaz.

Üçüncüsü modüller arası sınırdır. Kuyumculuk yapan bir işletmenin atölyesi aslında küçük bir üretim tesisidir ve üretim modülündeki iş emri mantığına benzer bir şeye ihtiyaç duyar. Modüllerin birbirine doğrudan bağımlı olmasına izin verirseniz bağımlılık zinciri bir kez kurulunca hangi modülün tek başına yüklenebildiğini kimse bilemez. İzin vermezseniz benzer mantığın bir kısmı iki modülde ayrı ayrı yaşar. Bence ikincisi daha az zararlıdır: ortak kısım yeterince belirginleştiğinde çekirdeğe indirilir, o zamana kadar tekrar katlanılacak bir maliyettir.

Kuruma özel modüller de bedava gelmiyor. SDK'nın sunduğu arayüz bir kez yayınlandıktan sonra onu değiştirmek, o arayüze yaslanan bütün özel modülleri kırma riskini taşır. Yani açılan her genişleme noktası, sonradan yeniden tasarlama özgürlüğünü biraz daraltır. Bu yüzden hangi noktaların açılacağında cimri davranmak gerekir, bu da zaman zaman özel modül yazan ekibin istediği hook'u bulamaması demektir.

#TalosERP#Mimari#Modüler#11 Sektör