Skip to content
TalosBilişim
ERPNovember 25, 2025· 4 min read

The details that take time in e-Fatura, e-Arşiv and e-İrsaliye integration

The three documents flow differently. Connection options, UBL-TR validation, asynchronous responses and cancellation, from the point of view of the team building the application.

T

Talos Ürün Ekibi

TalosERP

English translation of this article is in progress — content shown below is in Turkish.

e-belge entegrasyonu ilk bakışta bir XML üretip bir servise göndermekten ibaret görünür. İlk fatura test ortamında geçtiğinde iş bitmiş sanılır. Asıl mesai ondan sonra başlar: alıcı reddettiğinde ne olacağı, yanlış kesilen belgenin nasıl düzeltileceği, yanıt saatlerce gelmediğinde ekranda ne gösterileceği.

Bir not: hangi mükellefin hangi belgeye ne zaman geçmek zorunda olduğu tebliğlerle belirlenir ve hadler zaman içinde değişir. Bu yazıda tutar ya da tarih vermiyoruz. Kendi durumunuz için güncel GİB duyurularına ve mali müşavirinize bakın.

Üç belge, üç ayrı akış

e-Fatura, sisteme kayıtlı iki mükellef arasında dolaşır. Belge GİB'in merkezi üzerinden alıcının posta kutusuna iletilir. Alıcı kayıtlı değilse e-Fatura gönderemezsiniz, bu durumda e-Arşiv Fatura düzenlenir. e-Arşiv Fatura alıcıya e-posta ya da kâğıt çıktı olarak ulaşır, GİB'e ise ayrıca raporlanır. Yani aynı satış, karşı tarafın kim olduğuna göre iki farklı belgeye ve iki farklı teslim yoluna gider.

Buradan çıkan ilk iş kuralı şudur: fatura kesilmeden önce alıcının vergi numarası kayıtlı kullanıcı listesinde sorgulanmalıdır. Liste değişir, dün e-Arşiv kestiğiniz firma bugün sisteme kayıtlı olabilir. Listeyi ne sıklıkla güncellediğiniz, yanlış türde belge kesme ihtimalinizi doğrudan belirler.

e-Fatura'da ayrıca senaryo seçilir. Temel fatura senaryosunda alıcının sistem üzerinden kabul ya da ret yanıtı verme imkânı yoktur. Ticari fatura senaryosunda alıcı belgeyi sistem içinden kabul ya da reddedebilir. İhracat ve kamu gibi başka senaryolar da vardır. Senaryo, alıcının kim olduğuna ve işlemin niteliğine göre belirlenir. Fatura tipi (satış, iade, tevkifat, istisna gibi) bundan ayrı bir alandır ve ikisi sık karıştırılır.

e-İrsaliye sevk irsaliyesinin elektronik karşılığıdır ve fiziksel bir olaya bağlıdır: mal yola çıkar. Alıcı irsaliye yanıtıyla teslim aldığı miktarı bildirir, kısmi kabul mümkündür. Faturadan farkı, belgenin depo ve sevkiyat sürecinin içinde, çoğu zaman muhasebe ekibinin olmadığı bir saatte düzenlenmesidir.

GİB'e bağlanmanın üç yolu

Hacmi düşük olanlar belgeleri GİB portalından elle düzenleyebilir. Yazılım entegrasyonu gerekmez, karşılığında her belge elle girilir ve ERP'deki kayıtla eşleştirme size kalır.

Doğrudan entegrasyonda kendi sisteminizi GİB'in servislerine bağlarsınız. İmzalama, zarf oluşturma, gönderme, yanıtları karşılama ve belgeleri saklama sizin sorumluluğunuzdadır. GİB'in test sürecinden geçmeniz ve sistemi kesintisiz erişilebilir tutmanız beklenir. Kontrol tamamen sizdedir, işletme yükü de öyle.

Özel entegratör, GİB'den izin almış aracı bir kuruluştur. Uygulamanız entegratörün API'sine konuşur, GİB ile iletişimi, imzalamayı ve saklamayı entegratör üstlenir. Çoğu kurum için makul yol budur. Bedeli belge başına ya da paket halinde ödenen ücret ve entegratörün API'sine bağımlılıktır. Entegratör değiştirmek istediğinizde arşivdeki belgelerin nasıl taşınacağını sözleşme aşamasında sormak iyi olur.

TalosERP'de e-belge ortak çekirdekte durur ve doğrudan entegrasyon ile özel entegratör yollarının ikisi de desteklenir. Hangisinin kullanılacağı arayüzdeki yapılandırmadan seçilir.

Uygulamada vakit alan kısımlar

UBL-TR doğrulaması iki katmanlıdır. Belge önce şemaya, sonra GİB'in yayımladığı şematron kurallarına uymak zorundadır. Şema hataları kolay bulunur. Şematron tarafı daha çok can sıkar, çünkü alanlar arası tutarlılığa bakar: satır toplamları ile belge toplamı, vergi matrahı ile hesaplanan vergi birbirini tutmalıdır. En sık rastlanan sebep yuvarlamadır. Satır bazında yuvarlayıp toplayan bir sistem ile toplamı yuvarlayan bir sistem aynı faturada bir kuruş ayrışır ve belge reddedilir. Yuvarlama kuralını bir kez belirleyip ERP'nin fatura hesabında ve XML üretiminde aynı fonksiyonu kullanmak bu sorunların çoğunu baştan kapatır. Belgeyi göndermeden önce güncel şematron dosyalarıyla kendi tarafınızda doğrulamak da işe yarar.

İkinci konu zamanlamadır. Gönderim asenkrondur: belge bir zarfın içinde yola çıkar, zarfın işlendiğine dair sistem yanıtı sonradan gelir, ticari senaryoda alıcının kabul ya da ret yanıtı ise günler sonra gelebilir. Uygulamanın faturayı "gönderildi" ile "kabul edildi" arasında birkaç ara durumda tutabilmesi ve yanıt gelmeyen zarfları yeniden sorgulayabilmesi gerekir. Belge numarasının ve ETTN'nin tekrar gönderimlerde aynı kalması da önemlidir, aksi halde ağ hatasından sonra yapılan yeniden deneme mükerrer fatura üretir.

Üçüncüsü iptal ve düzeltmedir. Gönderilmiş bir e-Fatura'yı kendi veritabanınızdan silmek onu ortadan kaldırmaz. Ticari senaryoda alıcı belgeyi süresi içinde reddedebilir. Temel senaryoda bu yol yoktur, iptal için GİB'in iptal ve itiraz bildirimi için sunduğu portal üzerinden karşı tarafın onayı ya da iade faturası gibi yollara başvurulur. e-Arşiv Fatura'da iptal düzenleyen tarafından yapılır ve GİB'e bildirilir. Kurallar belge türüne ve senaryoya göre ayrıştığı için uygulamada tek bir "iptal et" tuşu yetmez, kullanıcıya o belge için hangi yolun açık olduğunu göstermek gerekir. Sürelerin ve yöntemin ayrıntısı için güncel GİB kılavuzlarını esas alın.

Son olarak numaralama. Belge numarası belirli bir biçime ve seri mantığına uyar, tarih sırasıyla da tutarlı olmalıdır. Birden fazla şube ya da kasa aynı seriden eşzamanlı belge kesiyorsa numara üretimini veritabanında tek noktadan ve transaction içinde yapmanız gerekir. Uygulama katmanında "son numara artı bir" mantığı yük altında er geç iki belgeye aynı numarayı verir.

Kişisel veri ve saklama

Faturada ad, adres ve gerçek kişilerde kimlik numarası gibi kişisel veriler bulunur. Belgelerin saklanması yasal bir yükümlülüktür, dolayısıyla "silme talebi geldi, faturayı silelim" diyemezsiniz. Öte yandan fatura verisini saklama yükümlülüğü, aynı veriyi pazarlama tablosuna kopyalamanıza dayanak olmaz. Saklama süreleri ve hangi verinin hangi hukuki sebeple tutulduğu konusunda hukuk danışmanınız ve mali müşavirinizle birlikte karar verin.

Teknik tarafta yapılabilecekler bellidir. İmzalı belgenin aslı değiştirilmeden saklanır, erişim yetkiyle sınırlanır ve kimin hangi belgeyi görüntülediği ya da indirdiği kaydedilir. Fatura açıklama alanına serbest metinle sağlık bilgisi gibi özel nitelikli veri yazılması sık görülen bir sızıntıdır. Bunu yazılımla tamamen engelleyemezsiniz ama alanı kısa tutmak ve kullanıcıyı uyarmak işe yarar.

#e-Fatura#GİB#e-Belge#TalosERP