A jewellery ERP has to keep stock in fine gold
Fine gold, millesimal fineness, labour and wastage are the basis of jewellery bookkeeping. Where a general stock card struggles, and what the TalosERP jewellery module covers.
Talos Mühendislik
Ürün Ekibi
English translation of this article is in progress — content shown below is in Turkish.
Sekiz gramlık 22 ayar bir bileziği adet, maliyet ve satış fiyatından oluşan bir stok kartına yazdığınızda kayıt o gün doğrudur. Ertesi sabah altın fiyatı değiştiğinde karttaki iki rakam eskimiş olur ve bunu kimse fark etmez, çünkü kart bileziğin değerinin nereden geldiğini bilmiyordur. Kuyumcu ise bunu ezbere bilir: bileziğin içinde kaç gram saf altın olduğuna bakar, gerisini o günün fiyatıyla çarpar.
Gram, ayar, milyem ve has
Ayar, alaşımın 24'te kaçının altın olduğunu söyler. Milyem aynı bilgiyi binde olarak verir ve hesap bununla yapılır: 22 ayar 916 milyem, 14 ayar 585 milyemdir. Has ise ürünün içindeki saf altın miktarıdır ve gramajın milyemle çarpılmasından çıkar.
Gramaj : 8,00 g
Ayar : 22 (916 milyem)
Has : 8,00 × 0,916 = 7,328 g
Sektörde ortak para birimi fiilen budur. Toptancıyla cari hesap çoğu zaman gram has üzerinden yürür, atölyeye verilen malzeme has olarak yazılır, gün sonunda kasada ne kadar altın olduğu sorusunun cevabı da has cinsindendir. Lira karşılığı her an hesaplanabilen bir görünümdür ama kayıt has üzerinden tutulmazsa bir ay sonra neyin kâr, neyin altın fiyatındaki hareket olduğunu ayıramazsınız.
İşçilik, fire ve hurda
Has ürünün altın değerini verir, üstüne işçilik eklenir. İşçilik iki biçimde karşınıza çıkar. Perakendede genellikle gram başına ya da parça başına lira olarak konuşulur. Toptan tarafta ise çoğu yerde milyem olarak ifade edilir ve has'a eklenir, yani işçiliğin kendisi de altın cinsinden borçlanılır. Bir yazılımın bu iki biçimi aynı ürün için taşıyabilmesi gerekir, çünkü aynı bilezik toptancıdan milyem işçilikle alınıp tezgâhta lira işçilikle satılır.
Satış fiyatı kabaca şöyle kurulur:
Fiyat = (Has × günün has fiyatı) + işçilik
Formül basit, zorluk girdilerin hareketli olmasında. Has fiyatı gün içinde değişir, alış ve satış kotasyonu ayrıdır, etikete yazılan rakamın hangi ana ait olduğu bilinmelidir.
Fire atölye tarafının konusudur. Ustaya verilen has ile işlenmiş ürün olarak geri dönen has arasında eritme, tesviye ve cila sırasında oluşan bir kayıp vardır. Bu kaybın bir kısmı işin doğasıdır, kalanı takip edilmesi gereken farktır. İkisini ayırmak için atölyeye çıkan ve atölyeden dönen her şeyin has olarak kaydedilmesi gerekir.
Hurda ise müşteriden geri alınan eski altındır. Ayarı belirlenir, has'a çevrilir ve kasaya altın olarak girer. Müşteri eski takısını verip yenisini alıyorsa işlem tek bir satış gibi görünür ama aslında bir altın alışı, bir satış ve aradaki ayar farkının hesabı bir aradadır. 14 ayar 10 gram getiren müşterinin elinde 5,85 gram has vardır. Aldığı ürün 22 ayarsa fark has üzerinden hesaplanır, işçilik ayrıca eklenir.
Genel amaçlı bir stok kartının sıkıştığı yer
Genel amaçlı ERP'ler geniş bir sektör yelpazesine hizmet etmek için tasarlanır ve bunu iyi yapar. Kuyumculuğun onlardan istediği şey ise veri modelinin tabanında durur. Stok biriminin gram olması tek başına yetmez. Aynı kalemin adet, gram ve has olarak üç ayrı miktarı vardır ve üçü de raporlanır. Kasa nakit ve dövizle birlikte altın tutar. Cari hesabın bakiyesi has olabilir. Fiyat karttan okunmaz, kotasyondan türetilir.
Bunların hepsi özelleştirmeyle eklenebilir. Bedeli şudur: eklediğiniz alanlar muhasebe fişine, kasa mahsubuna, e-belge kalemine ve raporlara kadar taşınmak zorundadır, her sürüm yükseltmesinde de bu zincirin tamamı yeniden sınanır. Bence karar verirken asıl sorulması gereken, bu özelleştirmeyi on yıl boyunca kimin taşıyacağıdır. Hacmi küçük, atölyesi olmayan bir mağaza için genel bir ERP ile dikkatli tutulmuş bir has defteri pekâlâ yeterli olabilir.
TalosERP Kuyumculuk modülünün kapsadıkları
TalosERP'de kuyumculuk, ortak çekirdeğin üzerine oturan bir sektör modülüdür (mimari tarafını ayrı bir yazıda anlattık). Modülde defter gram has üzerinden tutulur, lira tablosu bunun yanında yer alır. Kasa üç tip hareketi birlikte izler: nakit, döviz ve gram has. Günlük fiyatla mahsup aynı ekrandan yapılır.
Atölye tarafında ustaya verilen işin gramajı, ayar farkı, işçilik ücreti ve firesi tek formda kaydedilir, ham malzemeden bitmiş takıya giden süreç iş emirleriyle izlenir. Eski takı karşılığı yenisinin verildiği işlemler için ayrı bir yenileme defteri vardır ve ayar farkından doğan tutar burada sistem tarafından hesaplanır. Kotasyonlar seçilen kaynaktan çekilir, ürün fiyatı ve stoktaki altının toplam değeri buna göre güncellenir. e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-İrsaliye tarafında bilezik, alyans, set gibi kuyumculuğa özgü kalem tipleri tanımlıdır.
Yazılımın çözmediği kısım iş kurallarıdır. Kotasyon kaynağı geciktiğinde hangi fiyatla satış yapılacağı, kabul edilebilir firenin iş türüne göre ne olacağı, hurdanın ayarının kim tarafından ve nasıl belirleneceği sizin kararınızdır. Bir kuyumculuk yazılımını değerlendirirken ben olsam özellik listesine bakmadan önce tek bir takas işlemini baştan sona yaptırırdım: hurda alışı, ayar farkı, işçilik, kasaya giren has ve kesilen belge. Bu zincir elle düzeltme gerektirmeden kapanıyorsa geri kalanı büyük ölçüde ayrıntıdır.